Regeneratief boeren
Bij Natuurboerderij KipEigen werken we regeneratief, oftewel op herstellende wijze. Dit betekent dat we actief bijdragen aan herstel van bodem, biodiversiteit en landschap terwijl we voedsel produceren. Kippen, schapen, groentegewassen, fruitbomen, water, weide én de mens vormen een geheel agro-ecosysteem waarin alles met elkaar verbonden is.
Zo kunnen we een klimaatpositieve impact maken en werken we aan een eerlijk voedselsysteem waarin ook de mens een toegevoegde waarde heeft.
Regeneratief boeren gaat verder...
Waar duurzaamheid vooral gericht is op het in stand houden van wat er is, richt regeneratie zich op herstel van wat is uitgeput. En dat is hard nodig: bodemkwaliteit en biodiversiteit zijn de afgelopen decennia sterk achteruitgegaan. Eerst herstellen, dán verduurzamen. In Project Drawdown staat regeneratieve landbouw hoog gerankt in de wetenschappelijk onderbouwde oplossingen die de meeste impact kunnen maken, om koolstof vast te leggen.
Samen werken aan toekomstbestendige landbouw
Regeneratief boeren is geen eindpunt, maar een voortdurend leerproces. Samen met onze deelnemers, vrijwilligers en partners bouwen we aan een boerderij die voedsel produceert én bijdraagt aan natuurherstel, klimaatbestendigheid en lokaal draagvlak. Onze manier van boeren gaat verder dan biologische en zelfs biodynamische landbouw. Waarom wij bewust afzien van keurmerken ontdek je onderaan de pagina... 👇
Dit is agro-ecologie
Agro-ecologie beschrijft een systeem van voedselproductie in samenwerking met de natuur. Het is een samenvoeging van ‘agro’ (landbouw) en ‘ecologie’ (natuurlijke balans). Principes uit de ecologie passen we toe in de landbouw met respect voor de draagkracht van de natuur.
Biodiversiteit & interactie
Bij een agro-ecologische werkwijze wordt de biodiversiteit gestimuleerd en benut. Vooral de interacties tussen de verschillende elementen in dit landbouwsysteem zijn belangrijk (zie figuur 1 van Eva Vos). Dit gebeurt bijvoorbeeld door gebruik te maken van de natuurlijke vijanden van plaaginsecten en de bodem op natuurlijke wijze in topvorm te houden.
Bodem als basis
Een goed werkend agro-ecosysteem is veerkrachtig en in balans en levert gezond voedsel voor de lokale consument op vanuit een gezonde bodem die:
- rijk is aan organische stof
- water beter vasthoudt
- voedingsstoffen beschikbaar maakt voor planten
- koolstof opslaat (CO₂ vastlegt).
Klimaatbestendige bodem
De bodem is de basis voor een veerkrachtig voedselsysteem dat beter bestand is tegen droogte, extreme regen en andere klimaateffecten. In de praktijk betekent dit bij Natuurboerderij KipEigen onder andere:
- geen kerende grondbewerking (zoals ploegen)
- geen kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen
- werken met natuurlijke kringlopen en reststromen
- vee inzetten op een manier die bodem en biodiversiteit versterkt.
Natuurinclusieve landbouw
Andere termen die je tegenkomt binnen de agro-ecologie zijn natuurinclusieve landbouw, regeneratieve landbouw, kringlooplandbouw en permacultuur. Laatstgenoemde is een praktische wetenschap, die we ook veel op onze boerderij toepassen. Agro-ecologische systemen zijn belangrijke vormen van toekomstbestendige landbouw. De Universiteit van Wageningen is dan ook volop bezig met onderzoek naar deze vorm van landbouw.
Agro-ecologie bij KipEigen
Onze kippen zijn een belangrijke schakel in ons agro-ecosysteem. Er zijn veel nuttige interacties met andere elementen, zoals de bodem, insecten, de veenweide, groentetuin en boomgaard. Terwijl de kippen lekker buiten scharrelen in de boomgaard en op de tuinderij, verwerken ze de reststromen vanuit de teelten tot mest, eieren en vlees.
Het verschil met een natuurlijk ecosysteem is dat we het agro-ecosysteem zelf inrichten met als extra doel het produceren van duurzaam voedsel. Een voorbeeld van natuurlijke plaagbestrijding: lieveheersbeestjes die de luizenplaag op de tuinbonen te lijf gaan. Na verloop van tijd waren er nauwelijks nog luizen te bekennen. Dit is een ecosysteemdienst: een dienst die het ecosysteem verleent wanneer deze in balans is. Agro-ecologische landbouw faciliteert én profiteert hier.
En biologisch dan?
De benaming ‘biologisch’ voor de producten is beschermd door middel van een certificaat (SKAL). Bij Natuurboerderij KipEigen kiezen we voor een werkwijze die veel verder gaat dan biologische of biodynamische landbouw. Onder andere vanuit dierenwelzijn zien we af van skal-certificering.
Als we de veilige, kleinschalige kipmobielen 's nachts zouden openlaten, voldoen we aan de regels, maar kan de vos op een feestmaal rekenen. Biologische landbouw kan regeneratief zijn, maar is dat niet automatisch. Bij KipEigen dagen we onszelf uit om zoveel meer te doen dan vanuit biologische principes te werken...
Waarom we bewust afzien van een biologisch keurmerk:
- Er zijn geen passende regels voor kleinschalige, mobiele systemen zoals onze kipmobiel.
- Certificering zou ons dwingen tot oplossingen die niet goed zijn voor bodem, dierenwelzijn of klimaat zoals landbouwmachines op fossiele brandstof.
- Onze producten worden direct afgenomen door CSA-deelnemers, die met eigen ogen kunnen zien hoe wij werken.
- Biologische certificering brengt extra kosten en administratie met zich mee, zonder duidelijke meerwaarde in ons directe systeem.
- Biologisch zou het bovendien onmogelijk maken om circulair te voeren, terwijl dat juist een kernwaarde is voor ons.
Wij kiezen daarom voor transparantie, nabijheid en betrokkenheid in plaats van een label. Op die manier kunnen we klimaatpositief blijven boeren en hoewel hier aanzienlijk meer tijd, energie en handmatige inspanning in gaan zitten, geloven we dat dit de toekomst is van een eerlijk voedselsysteem die de hele gemeenschap hierbij kan betrekken (CSA = Community Supported Agriculture).