Zorgen over PFAS in eieren

Gisteren was in het nieuws dat er bij een klein onderzoek van de NOS PFAS is gevonden in eieren van hobbykippen. Naar aanleiding daarvan kreeg ik al een paar bezorgde mailtjes. En het nieuws is ernstig genoeg om het hier even over te hebben.

Sinds een maand is het bekend dat in de omgeving van Chemours (Dordrecht) de eieren van hobbykippen besmet zijn met PFAS, doordat deze ‘forever chemicals’ in de omgeving van het chemie bedrijf in hoge concentraties in de bodem zitten (onderzoek door het RIVM). Deze stoffen, bekend van de anti-aanbaklaag en andere waterafstotende producten zijn in hoge concentraties schadelijk voor mens en dier. Het merkwaardige was dat uit deze metingen bleek dat er óók PFAS in de eieren zat die niet te herleiden was tot Chemours. Dat was aanleiding om eieren van hobbykippen te onderzoeken in de rest van het land. De NOS deed onderzoek bij 12 mensen thuis, verspreid over het hele land, en toen bleek dat in 6 van deze gevallen PFAS werd aangetroffen in de eieren, waarvan 3 in te hoge concentraties. 

Ook al is dit onderzoek te klein om er harde conclusies aan te verbinden (RIVM raad het eten van eieren van hobbykippen niet af n.a.v. dit onderzoek), je schrikt er toch wel van. Ten eerste, wat erg dat ons land zo vervuild is. En ten tweede, hoe schoon is ons voedsel nog? Wat krijgen we allemaal binnen? En hoe zit het dan bij ons, bij KipEigen?

Kort gezegd: we hebben geen reden om aan te nemen dat onze kippen worden blootgesteld aan PFAS. Maar toch gaan we nader onderzoek doen, om hier meer zekerheid over te krijgen. 

We leggen uit hoe het er nu bij ons uit ziet: omdat we kleinschalig zijn, worden we niet gemonitord, dus op dit moment kunnen we niets hardmaken. Wel kunnen we nagaan of onze kippen risico lopen. Een groot verschil met onze kippen ten opzichte van de hobbykippen die getest zijn, is dat de ’testkippen’ in achtertuinen worden gehouden, en onze kippen lopen op een perceel dat al minstens een eeuw agrarisch (natuur)gebied is.
We verwachten dus geen ‘achtertuin vervuilingen’. Wat bedoel ik daarmee? PFAS zit ook in verf, dus denk aan het stof wat vrijkomt bij het opschuren van het schilderwerk van huizen, schuttingen, etc. Het verbranden van bewerkt hout, of andere schadelijke stoffen in vuurkorven, knoeien met lijm/kit/verf/lak/smeermiddelen tijdens klussen in de tuin of aan een motorvoertuig, en het blussen van een brandje. Dit zijn allemaal stoffen waar PFAS in voorkomt. PFAS worden ook wel ‘forever chemicals’ genoemd; als de vervuiling hier ooit heeft plaatsgevonden, blijft dat bestaan, de stoffen worden niet afgebroken na verloop van tijd. Sinds de jaren ’40 worden er al PFAS gemaakt. Dus alles wat er aan vervuiling heeft plaatsgevonden in de afgelopen 80 jaar, kan nu nog steeds voor problemen zorgen. En in dit geval voor vervuilde eieren zorgen, als op die plek een kippenren staat. Gezien de historie van het land waar onze kippen lopen, is het dus niet aannemelijk dat er hier PFAS vervuiling in de grond zit, in vergelijking met de grond van de gemiddelde achtertuin.

Daarnaast pikken onze kippen geen voer van de grond, want we strooien dit niet uit maar bieden het aan in afgesloten voerbakken. Het circulaire voer dat we voeren is gemaakt van grondstoffen die afkomstig zijn van humane voeding, waar de normen en controles strenger zijn dan bij standaard veevoer. Ook zit er in ons kippenvoer geen vismeel, waar ook wel eens PFAS in wordt aangetroffen. Dus via deze route verwachten we ook geen besmetting.

Daarbij komt ook nog dat onze kippen in principe niet op kale grond lopen, wat in kippenrennen in achtertuinen wel vaak het geval is. Door het mobiele systeem is de grond vrijwel altijd bedekt met gras, en in het permanente systeem, zoals nu bij de kas, lopen ze op een dikke laag strooisel, en maken dus geen contact met de ‘kale’ grond. Dus zelfs áls er PFAS vervuiling op ons land zou zijn, dan is de kans dat ze het innemen ook niet zo groot vergeleken met kippen die op kale grond lopen.

We hebben dus eigenlijk geen reden om aan te nemen dat onze kippen worden blootgesteld aan PFAS. Maar gezien de ernst willen we wel onderzoeken hoe we onze eieren kunnen testen, om ook dit lage risico helemaal uit te kunnen sluiten. Daarom hebben we al contact gelegd met andere kleine pluimveehouders en onze pluimveearts: die heeft inmiddels contact gelegd met het laboratorium om eieren te laten testen. Daar horen we later meer over. 

Laten we hopen dat de productie van dit soort vervuilende stoffen snel aan banden wordt gelegd en een oplossing wordt gevonden om deze stoffen weer op te ruimen, zodat mens, dier en natuur hier niet langer onder hoeven te lijden.